Báo chí Pháp quốc: Tổng Thống Mỹ Donald Trump đã thay đổi thế giới.
Trên Le Figaro, tác giả Benjamin Haddad nhận định : « Dù là người chiến thắng hay chiến bại, Donald Trump cũng đã thay đổi thế giới ». Trả lời Financial Times năm 2018, Henry Kissinger mô tả Donald Trump như một trong những nhân vật « thỉnh thoảng xuất hiện trong lịch sử để đánh dấu hồi kết của một thời đại, buộc phải từ bỏ những vọng tưởng ».
Tựa chính của tất cả nhật báo Pháp ra ngày hôm nay đều tập trung vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Le Monde đăng ảnh hai ứng cử viên với dòng tít lớn « Trump-Biden : Hợp chủng quốc tự xâu xé ». Libération chơi chữ, thay vì Maison Blanche tức Nhà Trắng, tờ báo chạy tựa « Maison flanche », tạm dịch ngôi nhà suy sụp.
Trên trang nhất La Croix là lá cờ Mỹ với một đường nứt chéo và hàng tít « Rạn vỡ ». Không hẹn mà nên, đây cũng là tựa chính của Les Echos. Ảnh của hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden cũng chiếm trang bìa Le Figaro với tựa đề vô cùng ngắn gọn : « Ai ? ». Các báo cũng dành rất nhiều trang trong cho chủ đề này : Le Monde 12 trang, Libération 8 trang, Le Figaro 6 trang…
Thăm dò lại sai, lực lượng ủng hộ Donald Trump vẫn đông đảo
Một ứng cử viên Cộng Hòa « không giống ai », một ứng viên Dân Chủ đáng thất vọng : kịch bản của năm 2016 được lặp lại. Không có « làn sóng xanh » như dự đoán, các cơ quan thăm dò một lần nữa lại sai lầm. Lần đầu tiên kể từ năm 2000, một ngày sau khi các phòng phiếu đóng cửa vẫn chưa biết được ai là tân tổng thống.
Số người đi bầu lên đến mức kỷ lục : 160 triệu, tức 66,9%. Dân Chủ vẫn giữ được Hạ Viện nhưng Cộng Hòa đang thắng thế ở Thượng Viện. Những món tiền khổng lồ được rót vào để bơm lên các ứng cử viên Dân Chủ, nhưng chủ tịch phe đa số ở Thượng Viện Mitch McConnell vẫn vượt xa ở Kentucky. Dù tiêu tốn hết 100 triệu đô la tiền quyên góp cho Dân Chủ, Jamie Harrison vẫn thất bại nặng nề trước Lindsey Graham của đảng Cộng Hòa ở Nam Carolina, khiến ông Graham gọi đây là « món đầu tư tệ nhất trong lịch sử chính trị nước Mỹ ».
Kịch bản tệ hại
Trả lời Les Echos, nhà nghiên cứu Laurence Nardon của IFRI nhận định với việc kết quả của hai ứng cử viên sát nút nhau, « Chúng ta đang trong kịch bản tệ hại nhất ». Ông Trump sẽ kiện tụng, khiến khó có tuyên bố chính thức vào ngày 08/12 và cử tri đoàn không thể bỏ phiếu ngày 14/12 như lịch trình dự kiến.
Nếu Joe Biden đắc cử nhưng không có đa số ở Thượng Viện, thì có thể lãnh đạo được hay không ? Đối với phía Cộng Hòa, Biden có thể bị coi là thiếu tính chính danh với kết quả khít khao và những phản đối của ông Trump. Cũng giống như tình trạng của Donald Trump trong nhiệm kỳ vừa qua, bị Dân Chủ chỉ trích vì thua phiếu phổ thông. Đảng Dân Chủ cần phải chiếm được 60 ghế ở Thượng Viện, nhưng điều này hầu như bất khả.
Bài xã luận của các báo nêu ra vấn đề đưa ra phân giải trước Tối cao Pháp viện. La Croix cho rằng như vậy cuộc đấu tranh sẽ chuyển từ lãnh vực chính trị sang tư pháp, sẽ tác hại đến lòng tin của người Mỹ đặt vào lá phiếu và các định chế.
Le Figaro đặt câu hỏi, người ta sẽ nghĩ gì về một đất nước phải nhờ đến tòa án để quyết định kết quả bầu cử ? Tờ báo tỏ ý tiếc là ứng cử viên Cộng Hòa muốn tranh thủ đa số ở Tối cao Pháp viện – một điều không có gì là chắc chắn. Tuy đa số thẩm phán do Cộng Hòa bổ nhiệm, nhưng họ vẫn phải giữ uy tính cho bản thân và cho định chế. Về phía ông Biden cũng chuẩn bị một cuộc chiến pháp lý với đội ngũ luật sư hùng hậu.
Có điều Donald Trump đã chứng tỏ là giai tầng cử tri bầu cho ông rộng rãi hơn, vững chắc hơn là thăm dò đã dự đoán. Dù thắng hay bại, cung cách của ông đã tạo dấu ấn lâu dài trong đời sống chính trị nước Mỹ. Trump không cần làm yếu đi nền dân chủ để bảo đảm được chỗ đứng trong lịch sử. Còn theo Libération, đây là kịch bản buồn và là bài học cho châu Âu : dân chủ là tài sản quý giá và mong manh.
Một nước Mỹ chia rẽ sâu sắc
Trong bài « Nước Mỹ rạn nứt », Les Echos ghi nhận kịch bản lo ngại lâu nay đã thành sự thật : một Mỹ quốc bị phân đôi, chia rẽ sâu sắc và đến giờ này vẫn chưa biết được tân tổng thống là ai.
Một điều chắc chắn là cuộc bầu cử kỳ này cho thấy chiến thắng năm 2016 của Donald Trump không đơn giản là một « sự cố » như Châu Âu hằng tưởng.
Những lá phiếu ủng hộ chủ trương dân tộc, chống giới tinh hoa, chống chủ nghĩa tự do vẫn là thời sự ở nước Mỹ cũng như trên thế giới, vượt khỏi cá nhân tổng thống Mỹ. Cử tri chừng như quan tâm đến kinh tế hơn là đại dịch. Một bài học rút ra là không dễ đánh bại một ứng cử viên dân túy, bất chấp bốn năm đầy xáo trộn vừa qua.
Trước một nước Mỹ chia rẽ và yếu đi, Châu Âu chỉ có thể trông cậy vào sức mạnh của chính mình. Bởi vì Hoa Kỳ sẽ không tặng món quà nào về thương mại hoặc thuế quan, và sẽ không sớm lấy lại vai trò lãnh đạo thế giới đã bị từ bỏ, ngay cả khi thay đổi ông chủ Nhà Trắng.
Donald Trump, nhân vật đã làm thay đổi thế giới
Trên Le Figaro, tác giả Benjamin Haddad của think tank Atlantic Council có trụ sở ở Washington nhận định : « Dù là người chiến thắng hay chiến bại, Donald Trump cũng đã thay đổi thế giới ».
Khi báo lên khuôn, các tiểu bang Rust Belt đang kiểm những lá phiếu cuối cùng của một cuộc bầu cử sát nút, khác với dự đoán của các chuyên gia và cơ quan thăm dò. Một lần nữa, kết quả sẽ được quyết định bởi các cử tri công nhân da trắng là nạn nhân của phi kỹ nghệ hóa, trước đây theo Dân Chủ nhưng đã tặng cho ông Donald Trump chiến thắng cách đây bốn năm.
Ông Trump đã thay đổi thế giới cũng như mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và châu Âu. Trump đóng vai trò gia tốc và biểu hiện cho những xu hướng về chiều sâu. Nước Mỹ đang dần từ bỏ chủ nghĩa toàn cầu, hành động như một cường quốc bình thường bảo vệ lợi ích của mình trên trường quốc tế đang chia năm xẻ bảy, trong một hệ thống đa phương bất lực, hồi kết của hy vọng toàn cầu hóa hậu chiến tranh lạnh.
Trả lời Financial Times năm 2018, Henry Kissinger mô tả Donald Trump như một trong những nhân vật « thỉnh thoảng xuất hiện trong lịch sử để đánh dấu hồi kết của một thời đại, buộc phải từ bỏ những vọng tưởng ».
Trump kết thúc ảo tưởng dân chủ hóa Trung Quốc
Trong khi tranh cử, Joe Biden chống lại chính sách đối ngoại của Donald Trump. Những tuần lễ đầu của một chính quyền Biden sẽ sưởi ấm trở lại quan hệ Âu-Mỹ : quay lại với Hiệp định khí hậu Paris, những bài diễn văn về các giá trị chung, về NATO…Ứng cử viên Biden còn hứa hẹn tổ chức một « thượng đỉnh của các nền dân chủ ».
Những bất đồng về thương mại như GAFA vẫn tiếp tục, nhưng có thể Mỹ sẽ không sử dụng công cụ thuế quan với châu Âu. Tuy nhiên thành công của các ứng viên dân túy từ Donald Trump đến Bernie Sanders khiến giới tinh hoa Mỹ phải ý thức về hậu quả tiêu cực của các hiệp định tự do mậu dịch với một số khu vực.
Nhiệm kỳ của ông Trump đã kết thúc quan niệm rằng khi mở cửa kinh tế Trung Quốc sẽ trở nên dân chủ. Đó là hy vọng của những người như Joe Biden khi ủng hộ Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Sự độc đoán của Tập Cận Bình, tham vọng địa chính trị thấy rõ qua « Con đường tơ lụa mới », gian trá trong thương mại và dối trá về đại dịch đã làm tan biến kỳ vọng này.
Biden xưa nay chủ trương hợp tác với Bắc Kinh, như đa số giới tinh hoa Mỹ, nay gọi nhà lãnh đạo Trung Quốc là « côn đồ ». Chiến lược đối đầu với Bắc Kinh của chính quyền Trump được lưỡng đảng ủng hộ. Một chính quyền Biden cũng sẽ coi việc đối phó với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu, và cùng quan điểm với châu Âu về thương mại, công nghệ, quân sự.
Dàn xếp hòa bình cho lò lửa Trung Đông : Thành tựu lâu dài
Ở Trung Đông, ai có thể nghi ngờ được chính sách cơ cấu lại bản đồ khu vực của Donald Trump ? Chắc chắn Joe Biden sẽ không dời lại đại sứ quán Mỹ ở Israel về Tel Aviv. Nhiều nhà bình luận từng cho rằng Trung Đông sẽ dậy sóng nếu Mỹ công nhận Jerusalem, nhưng rốt cuộc chẳng có chuyện gì xảy ra. Ngược lại, ông Trump còn vận dụng việc các quốc gia Ả Rập Sunni xích gần lại với nhau xung quanh Ả Rập Xê Út và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, cũng như Israel phải đối phó với mối đe dọa Iran, để dẫn đến việc ký kết các thỏa thuận công nhận lẫn nhau.
Đây là một thành tựu dài lâu, trong khi trước đó các chuyên gia khẳng định không thể nào có được các thỏa thuận này nếu không có tiến trình hòa bình Israel-Palestine. Phương thức thương lượng và tương quan lực lượng lập ra với Iran (một cách thô bạo như vụ trừ khử tướng Soleimani) cho thấy hiệu quả hơn chính sách của những người tiền nhiệm.
Cuối cùng, nhiệm kỳ ông Trump đã chứng tỏ giới hạn của quan hệ hai bên bờ Đại Tây Dương vốn đã có từ trước, như trường hợp Obama trở mặt vào phút chót, không muốn cùng với Pháp tham gia tiêu diệt quân thánh chiến Hồi giáo ở Syria. Donald Trump chỉ lặp lại, một cách thô bạo hơn, các chỉ trích của những người tiền nhiệm về việc chia sẻ gánh nặng quốc phòng.
Liệu Châu Âu có thể để cho an ninh của các công dân mình nằm trong tay vài chục ngàn cử tri của Pennsylvania cứ mỗi bốn năm ? Tại Libya, tại Địa Trung Hải trước Thổ Nhĩ Kỳ, đối mặt với nạn khủng bố, Châu Âu có những vấn đề an ninh của chính mình và phải bảo đảm được sức mạnh. Donald Trump đã thay đổi cục diện quốc tế, và nay thì Châu Âu không thể trở thành những người gác đền cuối cùng cho một thế giới của ngày hôm qua.
Mỹ : “Chủ nghĩa Trump” sẽ tồn tại
Còn Donald Trump hay không thì « chủ nghĩa Trump » vẫn tồn tại ở nước Mỹ. Đó là xác quyết của báo chí Pháp ngày 06/11/2020 bên cạnh hai hồ sơ khẩn cấp khác đang gây lúng túng tại châu Âu là khủng bố và Covid-19.
Trận bầu cử và trận khiếu nại
Biden cận kề chiến thắng, Trump nổi cáu. Ứng cử viên đảng Dân Chủ trong thế thượng phong trên đường vào Nhà Trắng, tổng thống mãn nhiệm bày trận pháp lý. Joe Biden chỉ cần thắng ở một trong những bang cuối cùng như Nevada hay Georgia hay Pennsyvania là hội đủ đa số đại cử tri. Phe Donald Trump, với một đạo binh luật sư, chuẩn bị hàng loạt đơn khiếu nại và phản công trên mặt trận tư pháp. Trên mạng xã hội, tổng thống và người ủng hộ phát tán vô tận lời cáo buộc “cuộc đầu phiếu bị đánh cắp”. Trận bầu cử và trận khiếu nại. Đó là những tựa chính của Le Monde về thời sự Hoa Kỳ. Tình hình ngày càng căng thẳng, nước Mỹ đứng trước thử thách, tựa của Les Echos.
Donald Trump ghi dấu ấn lâu dài
Nhận định chung của báo Pháp là Joe Biden đang trên đà chiến thắng, nhưng dù Donald Trump có thua, thì « chủ nghĩa Trump » (Trumpisme) vẫn tồn tại lâu dài. Với tựa : « Trumpisme chứng tỏ khả năng bền bỉ », Le Monde dẫn chứng với bản đồ bầu cử đỏ rực ở trung tâm nước Mỹ, những bang bầu cho Donald Trump.
Tuy « phong trào ủng hộ Trump » không đủ sức tạo chiến thắng cho lãnh tụ nhưng Trump đã thu thêm 5 triệu phiếu so với 2016 và nhất là cảm tình của các sắc dân thiểu số gốc Nam Mỹ và Phi châu. (Joe Biden thêm 6 triệu so với Hillary Clinton).
Qua hai trang báo, La Croix dự phóng « Trumpisme » sẽ kéo dài, pha trộn thông điệp chống hệ thống chính trị với chủ nghĩa dân tộc và tôn giáo bảo thủ. Nhưng với sự tham gia đông đảo lịch sử của cử tri trong cuộc đầu phiếu là một bằng chứng « nền dân chủ Mỹ » vững chắc.
Trong bài xã luận « Trumpisme, di sản lâu dài tại Hoa Kỳ », Le Monde không lạc quan như đồng nghiệp. Cho dù Joe Biden có thể là tổng thống của Mỹ nhưng Donald Trump không hoàn toàn thất bại. Tổng thống mãn nhiệm thu hút được 68 triệu phiếu, hơn lần trước 5 triệu. Đó là một thực tế. Donald Trump đắc cử năm 2016 không phải là một « tai nạn » của lịch sử Mỹ, cũng không phải là « một màn giúp vui » ở Nhà Trắng. Dù ai là người ngồi vào văn phòng bầu dục vào tháng 01/2021, « chủ nghĩa Trump » sẽ tác động lâu dài trong sinh hoạt chính trị Mỹ.
Joe Biden thắng thì cũng phải phối hợp với trào lưu biến đổi này. Trong lúc tranh cử, ông đã phải thay đổi đường hướng chú tâm hơn vào nguyện vọng của thành phần công nhân và mối ưu tư kinh tế của họ. Joe Biden cũng phải dựa vào Thượng Viện trong tay đảng Cộng Hòa và tương quan lực lượng tại Hạ Viện, nơi mà phe Dân Chủ vẫn còn đa số nhưng mất một số ghế.
Le Monde không tin là Donald Trump, dù ở tuổi 74, sẽ về hưu. Sức nặng, vai trò cá nhân của nhân vật khác thường này rất lớn. Sức thu hút và ảnh hưởng đối với tầng lớp cử tri nòng cốt là một trong những yếu tố quan trọng củng cố uy tín Donald Trump trong giới bình dân. Thăm dò ý kiến trước phòng phiếu cho thấy đa số cử tri da trắng ủng hộ Trump ưu tư cho đời sống kinh tế hơn là Covid-19 và rất ghét phong trào cánh tả chống bạo lực cảnh sát.
Từ 1999, khi bắt đầu tính chuyện dấn thân vào sân khấu chính trị, tỷ phú Donald Trump đã thấy không một ứng cử viên nào quan tâm đến « quần chúng lao động » ở miền trung nước Mỹ. Dựa vào thành phần nòng cốt này để đắc cử vào năm 2016, Donald Trump chưa bao giờ phản bội cử tri của mình trong bốn năm qua mà còn nới rộng điểm tựa cơ bản này, chinh phục một phần không nhỏ người Mỹ gốc châu Mỹ Latinh (hơn một phần ba).
Vấn đề là nếu Donald Trump chinh phục được 50% cử tri Mỹ bằng chiến thuật tuyên truyền dân tộc chủ nghĩa, bằng gây căng thẳng thường trực, bằng thái độ khinh thường các định chế và nói dối không hổ thẹn thì điều đáng lo là mô hình này vang động ra ngoài biên giới nước Mỹ .
Chưa nói lời vĩnh biệt
Hai bài tham luận trên Le Figaro gần như có cùng nhận định : « Nếu cuộc cách mạng Trump chỉ mới bắt đầu ? » và « Donald Trump đã làm phe hữu Hoa Kỳ thay đổi tận gốc ». Sử gia Ran Halevi dự phóng « Tổng thống sắp mãn nhiệm chưa nói lời sau cùng ».
Trước mắt, tác giả cho rằng đảng Cộng Hòa đã « chết não », hoàn toàn lệ thuộc vào Donald Trump. Hôm nay, đảng bảo thủ củng cố được thế lực tại hai viện lập pháp cho dù không có một cương lĩnh hành động vận động cử tri thì đó là nhờ ai ?
Với hai bài báo khác, Le Figaro đưa đến độc giả một số phản ứng từ Nga và Trung Quốc. Matxcơva chế nhạo màn bầu cử tại Mỹ. Điện Kremlin tuyên bố chờ « thông báo chính thức » nhưng để cho các nhân vật thân cận phản ánh quan điểm của thượng tầng : nếu bầu cử tổng thống trên thế giới đều diễn ra như thế thì liệu Washington có tố cáo hay không ?
Còn Bắc Kinh, theo Le Figaro, rất thích thú với tình thế hỗn loạn tại Hoa Kỳ. Châu Âu thì lên cơn sốt theo tình trạng rối ren căng thẳng của đồng minh.
Macron : Chúng ta sẽ thắng yêu quái trăm đầu
Le Figaro chọn một hồ sơ nóng liên quan an ninh ở châu Âu đưa lên trang nhất : Chống khủng bố, Macron muốn tăng cường lực lượng kiểm soát biên giới.
Chia sẻ với nhật báo thiên hữu, tổng thống Pháp cho biết muốn tăng gấp đôi lực lượng tuần tra biên giới, động viên hơn 1.500 hiến binh trù bị và 6 đơn vị lưu động, cũng như cải cách không gian tự do đi lại gọi tắt Schengen chống nhập cư trái phép. Nhấn mạnh quyết tâm chống Hồi giáo chính trị mà ông gọi là một loại yêu tinh « nhiều đầu », tổng thống Macron dự báo một cuộc chiến lâu dài trong nhiều năm, sẽ gặp nhiều thất bại, nhưng cuối cùng sẽ thành công. Bộ trưởng Nội Vụ Pháp đã lên đường qua các thủ đô có liên hệ gồm Roma, Alger và Tunis để tăng cường hợp tác.
Nhưng Pháp cũng đang đối phó với một tai họa khác là Covid-19. Với 58.000 ca lây nhiễm mới trong ngày thứ Tư, bộ trưởng Y Tế Pháp báo động « đợt tấn công thứ hai sẽ vô cùng tàn bạo ». Nếu tại Đức, bệnh viện công sắp bị bão hòa thì tại Pháp, chính phủ trấn an là sẽ « chịu đựng được ».
Một thông tin khích lệ được Le Figaro loan báo là giới bác sĩ tư nhân tuyên bố sẵn sàng trợ lực cho đồng nghiệp ở nhà thương .
Các trường trung học được phép phân chia học sinh ra hai nhóm thay phiên nhau : học từ xa và học tại lớp. Chương trình Tú tài năm nay cũng được thay đổi : một số bộ môn được tính điểm qua kiểm tra liên tục hoặc đình chỉ tùy theo diễn biến đại dịch. Les Echos nói rõ hơn : học sinh cấp ba không còn bị bắt buộc phải đến trường 100%. Tùy theo tình trạng địa phương, ban giáo sư có toàn quyền tổ chức giảng dạy.
Trật tự Trung Quốc : Thực hay hư ?
Trong khi Tây phương lúng túng vì Covid, vì khủng bố, vì Trump thì Trung Quốc dường như gặt hái được nhiều thành quả. Đối với Les Echos, đó chỉ là thế mạnh nhất thời của chế độ Tập Cận Bình.
Theo nhật báo kinh tế, nhìn qua thì « trật tự Trung Quốc » đã hình thành. Tại một quốc gia phát xuất đại dịch mà chỉ có 42 người bị lây nhiễm trong tháng 10, theo báo cáo cuối tháng 10, số người chết là 4.700 trên tổng số 1,4 tỷ dân. Con số này không đáng tin cậy nhưng cho dù nhân thêm 10 lần cũng là quá thấp. Trung Quốc cũng không bị đợt hai Covid đe dọa. Tăng trưởng kinh tế cũng lên 4,9% trong quý ba…
Công luận có thể ngạc nhiên khi thấy Trung Quốc không bị khủng bố Hồi giáo đe dọa. Hồi giáo khủng bố ở châu Âu để gọi là « nhân danh đạo Hồi » nhưng lại im lặng trước tình trạng người Hồi Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương bị đàn áp.
Trung Quốc cũng không bị « hồ sơ » bản sắc dân tộc chi phối cho nên thẳng tay đàn áp cuộc phản kháng tại Hồng Kông.
Những thành công này thật ra không phải vì chế độ Trung Quốc có tính siêu việt mà vì lãnh đạo có tầm nhìn xa, thi hành chính sách một cách thông minh. Trong khi đó, các chế độ dân chủ Tây phương vừa tái xây dựng hệ thống y tế, vừa tìm cách vực dậy kinh tế toàn diện và lâu dài, tạo điều kiện cho các cộng đồng khác nhau cùng chung sống hài hòa. Các chế độ này đang bị suy yếu một cách nguy hiểm từ 20 năm nay. Châu Âu có thể rơi vào tình trạng suy đồi trong suốt thế kỷ 21, thế kỷ Trung Quốc. Nhưng theo tác giả, kịch bản ngược lại sẽ hợp lý hơn. Đó là Trung Quốc sẽ gặp những khó khăn mà châu Âu đang gặp phải từ văn hóa, an ninh cho đến tự do.
Trong lúc Hoa Kỳ rối ren, tình hình thế giới ra sao ?
Phong trào phản kháng ở Belarus hụt hơi, tựa của Le Monde. Cuộc biểu tình Chủ Nhật 01/11 chỉ huy động từ 20 ngàn đến 30 ngàn thay vì 100 ngàn như môt số lần trước. Chính quyền Lukachenko đàn áp thẳng tay đóng cửa công ty tham gia đình công, bắt giam bác sĩ tham gia tuần hành, sa thải những nhân viên, sinh viên ủng hộ đình công. Trong số này có 183 sinh viên và khoảng 15 giáo sư đại học.
La Croix chú ý số phận của Tony Chung, sinh viên Hồng Kông 19 tuổi, thành viên phong trào sinh viên chủ trương độc lập, có nguy cơ lãnh án tù từ 10 năm đến chung thân theo luật an ninh Trung Quốc. Tony Chung bị bắt khi sắp vào lãnh sự Hoa Kỳ hôm 27/10/2020. Con đường dấn thân của thanh niên Hồng Kông này bắt đầu từ những năm 2010 bên cạnh các bạn như Hoàng Chí Phong, Chu Đình. Trong cuộc phỏng vấn dành cho Hồng Kông Free Press năm 2017, anh cho biết ý nguyện dấn thân tranh đấu không phát xuất từ phong trào Dù Vàng hay chống giáo dục nhồi sọ mà từ một cuộc biểu tình nhỏ trước trại lính Trung Quốc năm 2013, chống sự hiện diện của binh sĩ Hoa lục tại Hồng Kông.