NGUỒN GỐC TỪ XMAS.
Nguyễn Xuân Quang, MD (Nhà văn/Bác sĩ y khoa VNCH)
Mùa Xmas năm nay có tác giả viết cho rằng có người nói Xmas có nghĩa mang tính tiêu cực: X là Gạch Bỏ Đi. Xmas là ‘“gạch chéo” (X) chữ Christ, tức bỏ đi. Bây giờ “Christmas” thành “Xmas”, biểu lộ sự tẩy chay tên của Chúa Jesus Christ’ (NXT, Hội NS Saigon).
Xin góp ý.
Từ XMAS gồm có X và Mas.
1. X
X (Chi) là chữ đầu của từ Hy Lạp Christós (Χριστός) chuyển qua Anh ngữ là Christ.
Chữ đầu X và hai chữ đầu XP (Chi Rho) đã từng được dùng làm biểu tượng cho đấng Christ: ΧΡΙΣΤΟΣ, Χριστος (Christ) như thấy rõ qua biểu tượng:
Chi-Rho là biểu tượng Thiên Chúa giáo cho đấng Christ.
Về sau giản tiện hơn chữ P (Rho) bỏ đi chỉ còn giữ lại chữ X:
[‘Đây là một ký hiệu tên tắt của Christ và là một trong những biểu tượng Thiên Chúa giáo được nhận biết nhiều nhất. Được hiểu là Chi-Ro và phát âm là ‘kee-row’. Biểu tượng gồm có hai chữ đầu của từ Hy Lạp chỉ Christos. Trong vài trường hợp Rho (P) bỏ đi khỏi biểu tượng chỉ còn Chi (X) dùng với chức vụ viết tắt tên Christ. Đây là chỗ gốc gác phát xuất ra tên tắt lịch sử cho từ Christmas (Xmas)’].
Lưu Ý.
Hình X (Chi) và P (Rho) chồng lên nhau hiểu theo Hy Lạp ngữ là biểu tượng cho Christos nhiều khi được dùng hay lầm với từ Latin PAX, Hòa Bình. Cần phải phân biệt Hy Lạp XP viết tắt của Đấng Christ và PX Latin viết tắt của Pax, Hòa Bình.
Tại sao Đấng Christ có khi viết tắt là X? Dĩ nhiên có nhiều giải nghĩa khác nhau theo những chi phái khác nhau của Ki-Tô giáo và tùy theo người ngoại đạo.
Nhìn theo diện chữ nòng nọc vòng tròn-que thì chữ X là do hai nọc que (I) ghép lại. Hai nọc que là hai dương, thái dương, có một nghĩa là mặt trời thái dương và đấng tạo hóa thái dương. Ta thấy rõ chữ X có một nghĩa biểu tượng đấng tạo hóa, chúa (god) trong văn hóa Latvia.
Dấu hiệu God (nguồn: Latvianhistoric.com).
Theo duy dương God là Chúa Tể Mặt Trời, Đấng Mặt Trời Tạo Hóa (Chữ Nòng Nọc Vòng Tròn-Que: Từ Hai Nọc Que). Theo duy dương Đấng Christ có một khuôn mặt là Chúa Mặt Trời. Vì vậy ta thấy sau đầu Chúa Christ thường có hình mặt trời thái dương tỏa rạng sáng ngời.
Rõ nhất thấy qua biểu tượng mặt trời Chi-Rho:
Mặt Trời Chi Ro của Thiên Chúa Giáo.
Thiên Chúa giáo là tôn giáo Chúa Trời. Thiên, Trời có nhiều nghĩa. Theo duy dương Thiên, Trời là Mặt Trời. Đấng Christ có một khuôn mặt là Mặt Trời, Đấng Tạo Hóa Mặt Trời Thái Dương. Vì thế Đấng Christ viết tắt là chữ X có một nghĩa là God, là Mặt Trời Thái Dương trong hệ thống Chữ Nòng Nọc Vòng Tròn-Que.
Lưu ý mặt trời Chi-Ro ở đây có hai loại tia sáng: tia nọc que mang dương tính, dương thái dương và tia hình cánh hoa nhọn đầu mang âm tính, âm thái dương. Mặt Trời này mang tính nòng nọc (âm dương) sinh tạo, tạo hóa của ngành nọc thái dương. Vì thế hiểu X theo chữ nòng nọc vòng tròn-que của vũ trụ giáo là chuyện hợp lý. Thiên Chúa giáo cũng như các tôn giáo lớn khác như Ấn giáo, Phật giáo, Lão giáo, Hồi giáo… đều có sự hiện diện của vũ trụ tạo sinh dựa trên nguyên lý nòng nọc (âm dương) vì đều là di duệ hay bị ảnh hưởng của vũ trụ giáo.
Lưu Ý.
Biểu tượng Chi-Ro nằm trong mặt trời tạo hóa theo chính thống của ngữ pháp chữ nòng nọc vòng tròn-que nên hiểu nghiêng nhiều về tên Đấng Tạo Hóa Christos hơn là về phía nghĩa Hòa Bình vì mặt trời cũng còn có một khuôn mặt biểu tượng cho chiến tranh (nghĩa chiến thắng nằm trong nghĩa chiến tranh).
2. -mas
Hiện nay Mas được cho là do Cổ ngữ Anh gốc Latin mass, có một nghĩa là buổi lễ. Hiểu theo nghĩa này chẳng dính dáng thực sự gì tới ngày sinh của Đấng Christ.
Truy tìm gốc và nghĩa ngữ từ Mas tôi thấy Mas liên hệ ruột thịt với linh tự Ai Cập Mes là sinh, đẻ:
Hình ngữ Ai Cập Mes là sinh, đẻ.
Linh tự sinh, đẻ mes này có hình chữ m có nguồn gốc từ linh tự người đàn bà đang ngồi sinh, đẻ với chỉ định nghĩa: sinh, đẻ, có hình mẫu tự m ở dưới bàn tọa:
Lưu ý thời cổ các bà mẹ Ai Cập sinh con ở tư thế ngồi (trên một cái chậu, cái bồn, tương đương với từ Hán Việt lâm bồn).
Sinh ngồi (ảnh của tác giả chụp tại Đền Kom-Ombo tại Aswan Governorate, Thượng Ai Cập).
Mes, mas sinh đẻ ruột thịt với linh tự người nữ sinh, đẻ tức Mẹ có hình chữ m nên ta thấy trong nhiều ngôn ngữ từ Mẹ (mà trong ngôn ngữ Việt nhất là ở Miền Bắc Mẹ còn gọi là Đẻ) khởi đầu bằng chữ M như Việt ngữ mẹ, me, má, mạ, măng, mệ, mễ (Mường ngữ), mợ, mụ, Hán Việt mẫu, Anh ngữ mother, mom, Pháp ngữ mère, maman, Tây Ban Nha ngữ), madra…
Tóm lại ngày Xmas nên hiểu là ngày Sinh của Đấng Thiên Chúa Mặt Trời Tạo Hóa Christ, tức là ngày Chúa Giáng Sinh.